•   Kasım 10, 2014

Ailenden biri bağımlı mı?

Çocukların ergenlikte yaşadıkları en büyük sorun anlaşılmamaktır. Onları umutsuzluğa sürükleyen nedenleri, gelecekle ilgili kaygılarını, kendilerini güvende hissetmemelerininin nedenlerini en iyi anne-baba anlar ya da anlamalıdır. Aile içi ilişkilerde yaşanan kopukluk ve sorunlar, özellikle ergenlik döneminde çocuklarda davranış bozukluklarına neden olabilir ve aileden yeterli manevi desteği alamayan çocuklar sonu madde bağımlılığına kadar varan problemler yaşayabilirler. PANDOST Uzman Psikologlarından Nejla Yıldız, madde bağımlılığı sorunu yaşayan gençlerin ailelerine bir rehber hazırladı.

 

madde-670

 

Anne babaların en büyük korkularından birisi de çocuklarının madde kullanmasıdır. Özellikle ergenlik dönemi, madde kullanımı açısından risk taşımaktadır. Yetişkinlerden farklı olarak, ergenlerin beyin gelişimlerini daha tam olarak tamamlanmadığı için muhakeme ve karar verme becerileri yeterince gelişmemiştir. Ayrıca ergenlik dönemi, kendi kimliklerini oluşturmaya çalıştıkları, duygusal dalgalanmaların yaşandığı bir dönemdir ve yaşıtları tarafından kabul görmek gençler için çok önemlidir. Bu sebeple, arkadaş grubunun madde kullanması ve kendisinin gruba ait olma isteği madde kullanma risklerini oluşturmaktadır. Ayrıca, aile içi çatışmalar, aile üyelerinden birinin madde kullanması, ebeveynlerin madde kullanmaya karşı yeterince karşı çıkmayan tavırları, yetersiz ya da aşırı korumacı ebeveyn tutumları, dikkat eksikliği, hiperaktivite ve kaygı bozukluğu ve depresyon gibi diğer psikiyatrik rahatsızlıklar gençlerde madde kullanma risk faktörlerini oluşturmaktadır.

 

Gençlerin madde kullanmaya başlama ile anne babalarının bunu öğrenmesi arasında belli bir zaman geçmektedir. Bu süreç içinde de erken fark edilmezse bağımlılık gelişebilmektedir. Bu sebeple, anne babaların çocuklarının madde kullanımından şüphe duyma süreci bağımlılığın gidişatı açısından önemlidir. Bir genç, madde kullanmaya başladığında aile, okul ve sosyal yaşantısı olumsuz yönde etkilenmektedir.

 

madde-42Madde kullanan kişiyi aile nasıl anlar?

  • Kişinin, madde kullanıp kullanmadığını anlamanın en kesin yolu idrar ve kan testleridir. Ancak, şüphelendiğiniz yakınınıza direk test yaptırmak uygun bir yaklaşım olmayabilir. Öncelikle şüphelerinizden bahsedip karşılıklı anlaşarak test yaptırmak güven ilişkisinin bozulmasını engeller.
  • Okul başarısında düşüş ya da devamsızlıkların artması
  • Aile ile ilişkilerin azalması
  • Arkadaş grubunun değişmesi
  • Uyku alışkanlıklarında değişiklik (çok ya da az uyumak), halsizlik ve yorgunluk
  • Yeme alışkanlıklarının bozulması, kilo kaybı
  • Kişisel bakımının azalması
  • Eskiye oranla daha fazla para harcamak
  • Evden para veya eşyaların kaybolması
  • Daha sinirli ya da içine kapanık olması
  • Bunların dışında kullanılan maddenin türüne göre gözlerde kırmızılık, göz bebeklerini genişlemesi, bulantı, kusma gibi bedensel belirtiler de olabilir.

 

Madde kullanma belirtileri, ergenlik döneminde tipik olarak yaşanan değişimlere benzer. Bu nedenle, bahsedilen belirtilerin birinin ya da birkaçının kişide görülmesi, madde kullandığı anlamına gelmez. Bu belirtiler, şüpheli bir durum olduğunu ve neler yapılacağının düşünülmesi gerektiğini gösterir.

 

 

nejla-yildiz-42Neler yapılabilir?

  • Öncelikle, madde kullandığından şüphelendiğiniz yakınınızla kaygılarınızdan bahsedip konuşmakta fayda vardır.
  • Konuşurken, suçlayıcı ve yargılayıcı bir tutum sergilemekten kaçınmak gereklidir. Suçlayıcı ve eleştirel bir tavır, yakınınızın yaşadığı durumu gizlemesine ve inkâr etmesine yol açabilir.
  • Bunun yerine, sakin bir şekilde bazı kaygılarınızın olduğunu söyleyip, amacınızın ona yardım etmek ve destek olmak olduğunu vurgulayın.
  • Çocuklarınızı dinleyin. Onların yaşadıklarını, düşündüklerini, hissettiklerini ve madde kullanma sebeplerini anlamaya çalışın.
  • Her zaman destek olunacağı söylenmeli ancak madde kullanmayı bırakması da net olarak istenmelidir.
  • Madde kullandığını kabul ederse hangi maddeyi, ne şekilde, ne zamandır kullandığını öğrenmeye çalışın. Maddeyi bırakmak istiyorsa, bunu nasıl yapacağını sorun ve bir uzmandan yardım almak için cesaretlendirin.
  • Kişi, madde kullandığını inkâr ederse, çok fazla ısrar etmeyip kendisi konuşmak isterse her zaman dinleyebileceğinizi söyleyin ve bir süre daha gözlemeye devam edin. Şüphelendiğiniz davranışlar ve belirtiler devam ediyorsa konuyu tekrardan gündeme getirin.

madde-i

  • Kişi, tedavi olmayı reddediyorsa, en azından ne yapılması gerektiğini öğrenme amaçlı danışmanlık için başvurulmasını önerin.
  • Gençleri, madde kullanmaya alternatif olabilecek spor ve hobi gibi aktivitelere yönlendirin.
  • Madde kullanımını ciddiye alın. Ne yapacağınızı bilmiyorsanız, psikiyatrist ve psikologlardan destek alın.

 

Yedikule Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi Psikiyatri Servisi, alkol ve madde bağımlılığı olan bireylerin ailelerine yönelik ücretsiz bilgilendirme toplantıları yapmaktadır. Bu toplantılara katılarak da bağımlılığın ne olduğu, nasıl tedavi edileceği hakkında bilgilere sahip olabilirsiniz.